Cinsel tecavüzün hemen sonrasında muayene


Kısa bir süre önce cinsel tecavüze maruz kalmış kişi korkularına, sosyo-kültürel kaygılarına veya tacizin yıkıcı özelliğine bağlı olarak tıbbi ve hukuki destek konusunda çelişkiye düşmüş veya şaşkınlık içinde olabilir. Böylesi bir durumda doktor, tüm tıbbi ve hukuki olasılıkları açıklamalı ve kurbanın talepleri doğrultusunda hareket etmelidir. Hekimin görevleri arasında muayene için gönüllü, bilgilendirilmiş onam almak, tacizin tüm tıbbi bulgularını kaydetmek ve adli muayene için gerekli örnekleri almak vardır. Eğer mümkünse muayene cinsel tecavüzü dökümante etmekte deneyimli bir uzman tarafından yapılmalıdır. Aksi halde hekim ya bir adli tıp uzmanıyla görüşmeli ya da konsultasyon istemeli veya klinik adli tıp kitaplarına başvurmalıdır.

Olayın öyküsü ve muayene edilen şikayeti kaydedildikten sonra muayene tarihi ve saati kaydedilip, cinsel saldırı olgularının değerlendirilmesinde çok önemli olan bilgilerin eksiksiz olarak kaydedilmesi gerekir.

Doktorun cinsiyeti kurbanın cinsiyetinden farklı ise, muayene sırasında mağdura, muayene odasında aynı cinsten bir yardımcı sağlık personelinin bulunması seçeneği tanınmalıdır. Hasta rahat olmalı ve muayene öncesinde rahatlatılmalıdır. Tüm fizik bulguların boyut, yer ve renkleri çok dikkatli biçimde kaydedilerek, mümkünse fotoğrafı çekilerek ve delil için örnekler alınarak, tam bir muayene yapılmalıdır.

Fizik muayene ilk anda genital bölgeye yönelmemelidir. Muayene sırasında saptanan herhangi bir deformite mutlaka kaydedilmelidir. Cildi baştan başa inceleyerek, tecavüz sırasında oluşabilecek cilt lezyonlarını saptamak için özel dikkat gösterilmelidir. Bu lezyonlar ekimoz, laserasyon, ekimoz, emmeye bağlı peteşi ve ısırık izidir. Bu girişim, hastanın tam bir muayene için daha rahat davranmasını sağlar. Genital lezyonların minimal olduğu durumlarda, vücudun diğer taraflarında saptanan lezyonlar tecavüzün en önemli delili olabilirler.

Tecavüzden hemen sonra yapılan muayenelerde bile, kadın genital organlarında teşhis edilebilen hasar oranı % 50'nin altındadır. Kadınlarda anal tecavüzden hemen sonra yapılan muayenelerde lezyon saptanan olgu oranı %30'dan daha azdır. Özetle vajina ve/veya anüse görece daha geniş objeler sokulduğunda teşhis edilebilecek lezyon olasılığı artmaktadır.

Laboratuar yoksa ıslak svap alıp, uygun bir laboratuara göndermek amacıyla açık havada kurumaya bırakmak anlamlı olabilir. Bu örnekler daha ileriki bir tarihte DNA testi için kullanılabilirler. Vajinanın tepe noktasından alınan bir vajinal svapta olaydan sonra 5 güne kadar, anal svapta 3 güne kadar sperm teşhis edilebilir. Önerilen kaynaklarda sperm ve diğer tetkikler için ayrıntılı bilgiler bulunmaktadır. Çok fazla sayıda kurbandan örnekler alındığında, çapraz kontaminasyon iddialarını engellemek için çok sıkı tedbirler alınmalıdır.

Tecavüzden birkaç gün sonra yapılacak muayene
Gerçekleştiği iddia edilen tecavüzün üzerinden bir haftadan fazla zaman geçtikten sonra ekimoz ve laserasyon gibi bulguların saptanamadığı durumlarda, pelvik incelemenin acilen yapılması gerekli değildir. Bu koşullarda zamanı, bulguları belgelemek için gerekli en kalifiye insanı bulmak ve kişiyle yapılacak görüşme için en iyi muayene koşullarını sağlamaya harcamak daha anlamlı olur. Ancak saptanabilen rezidüel lezyonları mümkünse uygun biçimde fotoğraflamak yararlı olabilir.

Önce öykü yukarıda tanımlandığı gibi alınmalı, daha sonra genel fiziksel bulguların muayenesi ve belgelendirmesi yapılmalıdır. Tecavüzden önce bebek doğurmuş kadınlarda ve özellikle tecavüzden sonra doğum yapmışlarda patognomonik bulgular uygun değildir. Ancak deneyimli bir doktor, kişinin öyküsünü anlatırken ve muayenesi yapılırkenki davranışlarına göre birşeyler söyleyebilir. Hastalar, koşullar ve süre uygun olursa, muayenenin en mahrem kısmını bir sonraki konsültasyona ertelemek isteyebilirler.

Hastanın Takibi
Cinsel tecavüz ile birçok enfeksiyon hastalığı bulaştırılabilir. Alınan materyalin mikrobiyolojik tetkiki de ilgili tedavi dışında olayın kanıtlanmasında ve saldırganın belirlenmesinde yardımcı olabilir. Bu enfeksiyon hastalıklarının bazıları:
1) Cinsel yolla bulaşan hastalıklar
Gonore
Klamidya
Sifilis
HIV
Hepatit B ve C
Herpes simplex
Condyloma acuminatum -Veneral siğiller

2) Cinsel taciz ile bağlantılı vulvovajinit
Trichomonas
Moniliasis vajinitis
Gardenarella vajinitis
Enterobius vermicularis-

3) Uriner sistem enfeksiyonları

Tüm cinsel taciz olgularında uygun kültür ve tedaviler düşünülmelidir. Gonore ve chlamidya olgularında en azından kültür almak için anus ve orofarinksin konkomitant enfeksiyonları düşünülmelidir. Cinsel tecavüz olgularında hemen kültür ve serolojik testler için örnekler alınıp uygun tedavi başlatılmalıdır. Cinsel işkence ve tecavüze maruz kalmış kişilerde cinsel işlev bozukluğu yaygın olmakla birlikte, bu durum sadece bu gruba özgü bir durum değildir. Semptom orijinleri fiziksel olabilir, psikolojik olabilir ya da her ikisi birden bir arada olabilir. Bunlar:

Karşı cinsin bireylerinden iğrenme
Cinsel aktivite korkusu
Cinsel aktiviteye ilginin azalması
Cinsel eşe güvenememe
Cinsel eşinin, kendisinin cinsel tacize uğradığını öğreneceği korkusu
Cinsel olarak sakatlandığı korkusu
Cinsel uyarılmada bozukluk
Dyspareunia (kadınlarda ağrılı cinsel ilişki)
Cinsel olarak bulaştırılan hastalık, üreme organlarına doğrudan travma, tecavüz sonrası gelişen hamileliğin kötü koşullarında düşük yapılarak sonlandırılması nedeniyle infertilite
Kaynak: Cinsiyete Dayalı Şiddet Olgularına Sağlık Personelinin Yaklaşımı, İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı, 2005