Yaşanılan İstismar hakkında Soru Sormak


Bir kadın , sağlık bakımı ünitesinden yardım almaya karar vermişse karşılığında alacağı tepki çok önemlidir. Pek çok doktor kadına yaşadığı şiddet ve cinsel istismar nedeniyle soru sormanın çok riskli bir durum olduğunu düşünmektedir. Kadının anlattığı şeylerle ilgilenmeye ne vakitleri ne de gerekli eğitimleri vardır. Ancak, gözle görülür belirtileri varken, kadınlara neler olup bittiğinin sorulmaması kadınların kendileriyle ilgilenilmediğini düşünmesine yol açar. Sağlık bakımı çalışanının kayıtsız ya da düşmanca bir yaklaşımı kadının kendini izole hissetmesine ve kendini suçlamasına ve söz konusu olaydan bir daha söz etmemesine neden olmaktadır.

Bir kadına yaşadığı şiddet hakkındaki soruların soruluş tarzı durumunu açığa vurup vurmaması açısından büyük farklılık yaratır. Eğer sorular yargılamadan, empatik bir şekilde sorulursa doğru olarak cevap verme olasılığı artar. Kadınlar, doktoru ilgili ve konuşulması kolay birisi olarak algılarlarsa ve durumlarının takibini yaparsa yaşadıkları istismar konusunda konuşurlar.

İstismarın işaretleri belirgin olduğunda (nedeni açıklanmayan yaralanmalar vb.), sağlık çalışanları bunun kimin tarafından yapıldığını sormalıdırlar. İşaretler bulunmaması durumunda ise doktorlar, yaşanılan şiddet hakkında soru sormanın en iyi yolunun klinik hikaye alındığı sırada konunun gündeme getirilmesi olduğunu bulmuşlardır. Örneğin, doktor, "Şiddet bu günlerde çok yaygın. Bu nedenle, bütün hastalarıma kendilerine yakın bir kişi tarafından incitilip incitilmediklerini soruyorum." şeklinde konuya giriş yapabilir.

Sağlık çalışanlarına istismar kurbanlarını belirlemelerine yardım edecek bazı kısa tarama soruları geliştirilmiştir . Bir prenatal klinikte, şiddetin belirlenmesi oranı rutin sosyal hizmet görüşmeleri ile %14'ten İstismar Ölçümü Taramasındaki beş soruyu kullanarak %41'e çıkmıştır. Başka bir çalışma ise şu üç sorunun doğru şekilde sorulması istismara uğramış kadınların büyük bir çoğunluğunun belirlenmesini sağlamıştır:
(1) "Geçen yıl içinde size biri tarafından vuruldu mu; bu kişi tarafından tekmelendiniz mi; çimdiklendiniz mi; ya da başka şekilde zarar gördünüz mü? Eğer böyle ise; kim tarafından?"
(2) "Şimdiki ilişkinizde kendinizi güvenli hissediyor musunuz?"
(3) "Önceki ilişkinizdeki eşinizin sizin kendinizi şimdi güvende hissetmemenizde bir rolü var mı?
Bu soruların sorulması ortalama 20 saniye almaktadır. Bu, hastanın vücudundaki, şiddetin neden olduğu işaretleri belirmekten çok daha az bir süredir.

Bir sağlık birimine başvurduklarında bütün kadınların şiddet görüp görmediklerinin rutin olarak taranması konusunda uluslararası bir anlaşma yoktur. Bunun olması gerektiğini savunanlar bu taramanın yapılmamasının sağlık bakımı açısından ciddi bir eksiklik olduğunu düşünmektedir. Diğerlerine göre, her muayenede bu yönden bir tarama yapmak, özellikle bütçelerin düşük ve çalışanlarının iş yükünün fazla olduğu yerlerde uygun olmayabilir. Bazıları ise istismara maruz kalmış kadınların belirlenmesinin, onlara yönelik hizmet ve kaynakların olmaması durumunda gerçek amaca zarar vereceğini ve hem hastalar hem de bu hizmeti verenler için gerginlik vesilesi olacağını düşünmektedir.

Sağlık hizmeti verenler anahtar rol oynamaktadır.
Sağlık hizmeti verenler kadına karşı şiddet açısından anahtar bir rol oynayabilir. Sağlık kurumları çoğu ülkede, yaşamlarının bir noktasında yaklaşık her kadınla etkileşime geçen tek kurumdur. Bu nedenle, sağlık bakımı verenler şiddet kurbanlarını tanımak ve onlara yardım etmek için çok uygun yerlerdir. Ayrıca da, şiddet kadınlar için başka sağlık problemleri riskini arttırdığından erken müdahale, şiddete maruz kalma sonucu ortaya çıkabilecek ciddi durumların önlenmesine yardım edebilir.

Bütün bu çabalara rağmen gelişme yavaştır. Çoğu ülkede, doktorlar ve hemşireler, açıkça görülen istismar işaretleri olması durumunda bile kadınlara istismara maruz kalıp kalmadıklarını nadir olarak sormaktadırlar. Nasıl hareket edilmesi gerektiğine ilişkin kurallar belirleyen sağlık hizmeti birimleri sıklıkla bunların takibini yapmamakta ve uygulanmalarını zorunlu kılmamaktadır.
Kaynak: Cinsiyete Dayalı Şiddet Olgularına Sağlık Personelinin Yaklaşımı, İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı, 2005